Belirli süreli bir dijital platform, spor salonu, eğitim hizmeti veya başka bir aboneliğin süresi dolduğunda sağlayıcının “sözleşmede otomatik uzar yazıyordu” diyerek yeni dönemi kendiliğinden başlatması her durumda yeterli değildir. Ticaret Bakanlığının 15 Haziran 2026 tarihli güncel tüketici rehberinde, belirli süreli abonelik sözleşmelerinin ancak süre sona ermeden önce tüketicinin talebi veya onayı alınarak uzatılabileceği açıkça belirtiliyor.
Tüketiciden talep veya onay alınmadan sözleşme süresi sonunda mal veya hizmet sunulmaya devam edilirse, Bakanlık açıklamasına göre tüketiciden bu devam dönemi için bedel talep edilemez. Dolayısıyla teknik olarak hesabın açık kalması, yayın akışının devam etmesi veya spor salonu üyeliğinin sistemde aktif görünmesi tek başına yeni ücretli döneme rıza verildiğini göstermez.
Ancak ilk kontrol, ilişkinin gerçekten belirli süreli bir abonelik olup olmadığıdır. Taahhüt süresinin bitmesi ile abonelik sözleşmesinin bitmesi de aynı şey değildir. Bazı hizmetlerde abonelik belirsiz süreli devam ederken yalnız indirimli taahhüt dönemi sona erebilir. Bu nedenle itirazdan önce sözleşme, taahhütname, yenileme onayı ve tahsilat kaydı birlikte okunmalıdır.
1. Belirli süreli abonelik onaysız yenilenebilir mi?
Genel tüketici kuralı nettir: belirli süreli abonelik sözleşmesi, sözleşme süresi dolmadan önce tüketicinin talebi veya onayı alınmadan uzatılamaz veya yenilenemez.
Bu kuralın pratik sonucu şudur: sağlayıcı, yalnız önceki sözleşmenin içinde yer alan genel bir otomatik uzama cümlesine dayanarak yeni belirli süreli dönemi tüketicinin güncel iradesinden bağımsız biçimde kurduğunu varsaymamalıdır. Yeni dönem için kanunun ve yönetmeliğin aradığı tüketici talep/onayının bulunup bulunmadığı önemlidir.
Örneğin 12 aylık belirli süreli bir online eğitim üyeliğinin 31 Ağustos'ta sona erdiğini varsayalım. Sağlayıcı, tüketiciden süre dolmadan yeni dönem için talep veya onay almadan erişimi 1 Eylül'den sonra açık bırakmışsa, sırf erişim teknik olarak devam etti diye yeni dönem ücretini otomatik olarak hak etmiş sayılmaz.
Buna karşılık tüketici süre dolmadan uygulama ekranında açıkça “12 ay daha yenile” seçeneğini onaylamış, SMS ile yenileme talebini kabul etmiş veya başka bir ispatlanabilir yöntemle yeni döneme rıza göstermişse sonuç farklı olabilir.
2. “Taahhüt bitti” ile “abonelik bitti” aynı şey mi?
Hayır. Bu ayrım özellikle internet, telefon, televizyon ve benzeri hizmetlerde sık karıştırılır. Taahhüt, belirli bir süre boyunca fiyat veya indirim avantajı karşılığında devam etmeyi içeren ayrı bir düzen olabilir. Taahhüt süresinin sona ermesi her durumda abonelik sözleşmesinin de sona erdiği anlamına gelmez.
Ticaret Bakanlığı rehberi de taahhüt süresinin bitmesiyle abonelik ilişkisinin devam edebileceğini belirtiyor. Bu durumda uyuşmazlık “onaysız yeni belirli süreli abonelik” değil, mevcut belirsiz süreli aboneliğin normal tarifeyle devam etmesi olabilir.
Bu nedenle tüketicinin önce şu soruyu cevaplaması gerekir:
- Sözleşmenin kendisi belirli süreli miydi?
- Yoksa abonelik belirsiz süreli, yalnız indirim/taahhüt dönemi mi belirli süreliydi?
İki senaryonun hukuki sonucu farklıdır. “12 aylık taahhüdüm bitti, bir ay daha fatura geldi” olayı ile “12 aylık belirli süreli üyeliğim iznim olmadan yeni 12 aylık döneme çevrildi” olayı aynı değildir.
3. Sözleşmede “otomatik uzar” maddesi varsa tek başına yeterli mi?
Belirli süreli tüketici aboneliğinde yalnız sözleşmeye önceden konulmuş genel bir otomatik uzama maddesini yeni dönem için tüketici onayı yerine koymak güvenli değildir. Güncel Bakanlık açıklaması, uzatma veya yenilemenin sözleşme sona ermeden önce tüketicinin talebi veya onayıyla yapılmasını esas alıyor.
Bu nedenle uyuşmazlıkta sağlayıcının hangi onay kaydına dayandığı önemlidir. Onay:
- uygulama veya internet sitesi kaydı,
- SMS,
- e-posta,
- sesli iletişim kaydı,
- imzalı belge
gibi ispatlanabilir bir kanaldan verilmiş olabilir. Onay iddiası varsa yalnız sözleşmenin genel koşullarına değil, somut yenileme işleminin kaydına bakılmalıdır.
Tüketici bakımından da “ben hiç onay vermedim” iddiasını destekleyen ekran görüntüleri, sözleşmenin eski versiyonu, yenileme bildirimleri ve hesap hareketleri saklanmalıdır.
4. Hizmet onaysız devam ettiyse ücret istenebilir mi?
Belirli süreli aboneliğin süresi bittikten sonra tüketiciden talep veya onay alınmadan mal veya hizmet sunulmaya devam edilmesi halinde Ticaret Bakanlığı, tüketiciden herhangi bir bedel talep edilemeyeceğini belirtiyor.
Bu kural, sağlayıcının kendi teknik sisteminde hizmeti açık bırakmasının tüketici aleyhine otomatik bir borç yaratmasını önler. Ancak bunun uygulanabilmesi için gerçekten belirli süreli sözleşmenin bittiği ve yeni dönem için geçerli talep/onay bulunmadığı doğru şekilde tespit edilmelidir.
Örneğin bir dijital yayın hizmeti 6 aylık belirli süreli paket sonunda yeni onay almadan erişimi açık bırakıp karttan ücret çekerse, tüketici sözleşme ve onay kayıtlarını esas alarak hem sağlayıcıya hem ödeme yönünden ilgili kanala itiraz edebilir.
5. Karttan otomatik çekim yapıldıysa ne yapılabilir?
Önce tahsilatın dayanağını belirlemek gerekir. Uygulama mağazası, doğrudan hizmet sağlayıcı veya kartlı ödeme sistemi üzerinden yapılan tahsilatın sözleşmesel tarafı ve iptal kanalı farklı olabilir.
Tüketici şu kayıtları mümkün olduğunca erken saklamalıdır:
- kart ekstresi ve işlem tarihi,
- abonelik sözleşmesi ve varsa taahhütname,
- yenileme bildirimleri,
- onay ekranı veya onay bulunmadığını gösteren hesap geçmişi,
- abonelik ayarlarının ekran görüntüleri,
- sağlayıcıya yapılan fesih ve iade başvurusu,
- sağlayıcının cevabı.
Sağlayıcıya yazılı veya kalıcı veri saklayıcısı üzerinden itiraz etmek, uyuşmazlığın ne zaman bildirildiğini ispat açısından yararlıdır. İşlemin tüketicinin bilgisi veya onayı dışında yapılmış bir kartlı ödeme olduğu düşünülüyorsa, Ticaret Bakanlığı rehberi 5464 sayılı Kanun çerçevesinde kart çıkaran kuruluşa harcama itirazında bulunulabileceğini de hatırlatıyor.
Harcama itirazı, sağlayıcıya karşı maddi hukuk iddiasıyla tamamen aynı şey değildir. Bankanın ödeme işlemi değerlendirmesi ile abonelik sözleşmesinin geçerliliği ve iade borcu farklı hukuki katmanlardır.
6. Hatalı faturaya ne kadar sürede itiraz edilebilir?
Ticaret Bakanlığının güncel rehberine göre tüketici, faturada veya ödeme bildiriminde yer alan tutarın hatalı olduğunu düşünüyorsa faturanın düzenlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde satıcı veya sağlayıcıya itiraz edebilir.
Satıcı veya sağlayıcı, itirazı en geç 30 gün içinde sonuçlandırmalı ve sonucu tüketiciye yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla bildirmelidir.
Bu süre, tüketicinin ilk günden itibaren beklemesini gerektirmez. Onaysız yenileme veya yanlış tahsilat fark edildiğinde erken başvuru yapmak delil ve iade sürecini kolaylaştırabilir. Bir yıllık itiraz süresini “ödeme yapmak zorundayım, sonra bakarım” şeklinde kullanmak yerine uyuşmazlığı mümkün olduğunca erken kayıt altına almak daha güvenlidir.
7. Abonelik nasıl feshedilir ve sağlayıcı ne kadar sürede işlem yapmalı?
Genel abonelik düzeninde fesih talebi yazılı olarak veya kısa mesaj, e-posta, internet ve benzeri kalıcı veri saklayıcıları aracılığıyla iletilebilir. Gerekli güvenlik önlemleri sağlanırsa telefonla fesih imkânı da sunulabilir.
Önemli korumalardan biri, sağlayıcının fesih için sözleşmenin kuruluşundan daha ağır bir yöntem dayatamamasıdır. Örneğin internetten birkaç tıklamayla kurulan abonelik için tüketiciyi sırf fesih amacıyla fiziksel şubeye veya noter işlemine zorlamak genel düzenlemenin mantığıyla bağdaşmaz.
Ticaret Bakanlığı rehberine göre satıcı veya sağlayıcı, fesih talebinin kendisine ulaştığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde feshi yerine getirmelidir. Bu süre içinde fesih yapılmazsa, tüketici hizmetten yararlanmaya devam etmiş olsa bile yedi günden sonraki dönem için bedel talep edilemez.
Sektörel özel mevzuat daha ayrıntılı kanallar veya süreler getirebilir. Elektronik haberleşme hizmetlerinde e-Devlet, işletmecinin çevrim içi işlem merkezi ve müşteri hizmetleri gibi ayrıca düzenlenmiş fesih kanalları vardır.
8. Fesih sonrası kullanılmayan bedel ve güvence ne zaman iade edilir?
Bakanlık rehberine göre satıcı veya sağlayıcı, fesih tarihinden itibaren 15 gün içinde, tüketicinin önceden ödediği tutarın henüz sunulmayan hizmete veya teslim edilmeyen mala karşılık gelen kısmını ve varsa güvence, depozito veya teminat bedellerini iade etmelidir.
Taahhütlü abonelikte tüketicinin taahhüt süresi dolmadan sözleşmeyi sona erdirmesi halinde mevzuata uygun şekilde hesaplanmış bir cayma bedeli varsa bu tutar iade hesabında mahsup edilebilir. Bu nedenle “aboneliği iptal ettim, kalan bütün para her durumda aynen döner” şeklinde mutlak bir sonuç doğru değildir.
Onaysız yenileme uyuşmazlığında ise tartışma çoğu zaman geçerli bir yeni dönem borcunun doğup doğmadığı üzerindedir. Sağlayıcının iade hesabı ile tüketicinin “bu tahsilat baştan haksızdı” iddiası aynı dosyada birlikte değerlendirilebilir.
9. Dijital platform, spor salonu ve telekom aboneliği aynı mı?
Genel tüketici kuralları ortak bir çerçeve sağlar; ancak tüm sektörlerin teknik ve hukuki ayrıntıları aynı değildir.
| Abonelik örneği | Özellikle kontrol edilmesi gereken |
|---|---|
| Dijital yayın / yazılım | Uygulama mağazası mı doğrudan sağlayıcı mı, yenileme onayı ve platform kayıtları |
| Spor salonu / eğitim | Belirli süre, fesih ve hizmetin fiilen sunulup sunulmadığı |
| İnternet / mobil / TV | Abonelik ile taahhüt ayrımı, BTK'ya özgü fesih ve tüketici düzenlemeleri |
| Elektrik / doğal gaz / su | Genel abonelik kuralları yanında sektörel idari düzenlemeler |
Bu nedenle “6502'de otomatik yenileme yasak, bütün abonelikler aynı şekilde biter” şeklinde geniş bir sonuç doğru değildir. Genel kuralın yanında ilgili sektörün özel mevzuatı ve sözleşmenin niteliği de incelenmelidir.
10. Uyuşmazlık çözülmezse Tüketici Hakem Heyeti ne zaman gündeme gelir?
2026 yılı için değeri 186.000 TL'nin altında bulunan tüketici uyuşmazlıklarında İl veya İlçe Tüketici Hakem Heyetine başvuru yapılması gerekir. 186.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklarda hakem heyetine başvurulamaz; tüketici mahkemesi yolu ve 6502 sayılı Kanun'un 73/A maddesindeki dava şartı arabuluculuk düzeni gündeme gelir.
Abonelik uyuşmazlığında başvuruyu desteklemek için sözleşme, fatura, ödeme belgesi, iptal talebi, sağlayıcı cevabı ve onay kayıtları mümkün olduğunca birlikte sunulmalıdır.
Hakem heyetine başvuru, onaysız yenileme yapan sağlayıcıya “idari para cezası verilmesi” ile aynı şey değildir. Tüketicinin bedel iadesi veya borç olmadığına ilişkin bireysel uyuşmazlığı ile idarenin sağlayıcıya uygulayabileceği yaptırım farklı hukuki sonuçlardır.
11. Pratik kontrol listesi
- Aboneliğin gerçekten belirli süreli mi, yoksa belirsiz süreli olup yalnız taahhüdün mü bittiğini belirleyin.
- Yenileme öncesinde verdiğiniz ayrı talep veya onay kaydı olup olmadığını kontrol edin.
- Sözleşmedeki otomatik uzama maddesini somut yenileme onayından ayrı değerlendirin.
- Kart ekstresi, fatura ve işlem tarihlerini saklayın.
- Uygulama/hesap içindeki abonelik ve yenileme ekranlarının görüntülerini alın.
- Sağlayıcıya itiraz veya fesih talebini ispatlanabilir bir kanaldan iletin.
- Hatalı faturaya karşı bir yıllık itiraz süresini ve sağlayıcının 30 günlük cevap süresini dikkate alın.
- Fesih talebinin kural olarak en geç yedi gün içinde yerine getirilmesi gerektiğini kontrol edin.
- Bilginiz dışında kart işlemi varsa kart çıkaran kuruluşa harcama itirazı seçeneğini değerlendirin.
- Uyuşmazlık değerine göre 2026 Tüketici Hakem Heyeti sınırını ve gerekiyorsa tüketici mahkemesi/arabuluculuk yolunu kontrol edin.
12. Sıkça Sorulan Sorular
Belirli süreli abonelik onayım olmadan otomatik yenilenebilir mi?
Genel kurala göre hayır. Belirli süreli abonelik sözleşmesi, süre sona ermeden önce tüketicinin talebi veya onayı alınarak uzatılabilir. Onay alınmadan hizmet devam ettirilirse tüketiciden bu devam dönemi için bedel talep edilemez.
Sözleşmede “otomatik uzar” yazması tek başına yeterli mi?
Belirli süreli abonelik bakımından güncel tüketici kuralı, süre dolmadan önce tüketicinin talep veya onayını arar. Bu nedenle uyuşmazlıkta yalnız eski sözleşme maddesine değil, somut yenileme onayının bulunup bulunmadığına bakılmalıdır.
Kartımdan para çekildiyse sadece bankaya mı başvurmalıyım?
Hayır. Sağlayıcıya sözleşme ve iade yönünden itiraz edilebilir; kart işleminin bilginiz/onayınız dışında olduğu düşünülüyorsa ayrıca kart çıkaran kuruluşa harcama itirazı gündeme gelebilir. İki yolun değerlendirdiği hukuki sorunlar aynı değildir.
Faturaya ne kadar sürede itiraz edebilirim?
Ticaret Bakanlığı rehberine göre hatalı olduğu düşünülen faturaya düzenleme tarihinden itibaren bir yıl içinde itiraz edilebilir. Sağlayıcının itirazı en geç 30 gün içinde sonuçlandırması gerekir.
2026'da Tüketici Hakem Heyeti sınırı nedir?
2026 yılında değeri 186.000 TL'nin altında bulunan tüketici uyuşmazlıklarında İl veya İlçe Tüketici Hakem Heyetine başvuru yapılması gerekir. Bu tutar ve üzerindeki uyuşmazlıklarda hakem heyeti görevli değildir; ilgili tüketici mahkemesi yolu değerlendirilir.
13. Hukuki bilgilendirme
Bu içerik genel hukuki bilgi amacıyla hazırlanmıştır. Aboneliğin belirli veya belirsiz süreli olması, taahhüt yapısı, yenileme onayının yöntemi, hizmet sektörü ve ödeme kanalı somut olayda sonucu değiştirebilir. Telekom, enerji ve diğer düzenlenmiş sektörlerde özel mevzuat ayrıca kontrol edilmelidir.
