31 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren değişiklik, yıllardır alışılan “kanuni faiz oranı sabit bir yüzde olarak belirlenir” yaklaşımını değiştirdi. 7589 sayılı Kanun'un 10. maddesiyle 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un 1. maddesi yeniden düzenlendi. Artık Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu kapsamında, faiz ödenmesi gereken ancak sözleşmede faiz oranı belirlenmemiş durumlarda uygulanacak kanuni faiz; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının belirli tarihlerdeki kısa vadeli kredi işlemlerinde uygulanan reeskont oranına bağlanıyor.
Bu değişiklik “bütün faizler artık aynı oranda hesaplanacak” anlamına gelmiyor. Önce borca hangi faiz türünün uygulanacağını belirlemek gerekiyor. Sözleşmede geçerli bir faiz oranı varsa, özel bir kanun başka oran öngörüyorsa veya ticari temerrüt gibi farklı bir rejim söz konusuysa yalnızca 3095 sayılı Kanun'un 1. maddesine bakmak yeterli olmayabilir.
2026 bakımından yeni mekanizmanın ilk sonucu da hesaplanabiliyor: TCMB'nin 31 Aralık 2025 tarihinde geçerli kısa vadeli reeskont oranı %38,75 olduğundan bunun %80'i yıllık %31 ediyor. 30 Haziran 2026 kontrolünde en az 5 puanlık değişim oluşmadığı için 2026'nın ikinci yarısında da bu oran değişmiyor.
1. 31 Temmuz 2026'da ne değişti?
Eski sistemde kanuni faiz oranı Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen sabit bir oran üzerinden uygulanıyordu. 1 Haziran 2024'ten itibaren bu oran yıllık %24 idi. 7589 sayılı Kanun ise oranı doğrudan ekonomik bir göstergeye bağladı.
Yeni sistemin temel mantığı şöyle:
- Bir önceki yılın 31 Aralık tarihinde TCMB tarafından kısa vadeli kredi işlemlerinde uygulanan reeskont oranı alınır.
- Bu oranın %80'i, takip eden takvim yılının kanuni faiz oranı olur.
- 30 Haziran tarihinde aynı reeskont oranı tekrar kontrol edilir.
- 30 Haziran oranı, önceki 31 Aralık oranından 5 puan veya daha fazla farklıysa, yeni oranın %80'i yılın ikinci yarısında uygulanır.
- Fark 5 puanın altında kalırsa ilk yarıdaki kanuni faiz oranı yıl sonuna kadar devam eder.
Bu mekanizma, kanuni faizi piyasa koşullarına daha duyarlı hale getirirken hesaplamada kullanılan tarihin ve doğru TCMB serisinin belirlenmesini de önemli hale getiriyor.
| Kontrol noktası | Hukuki işlevi | 2026 için sonuç |
|---|---|---|
| 31 Aralık 2025 | 2026 başlangıç oranının hesabı | Reeskont %38,75 → kanuni faiz %31 |
| 30 Haziran 2026 | İkinci yarı için 5 puan testi | En az 5 puan fark oluşmadı |
| 1 Temmuz–31 Aralık 2026 | İkinci yarı oranı | %31 devam ediyor |
2. Kanuni faiz, temerrüt faizi ve sözleşmesel faiz aynı şey değil
Yeni düzenlemenin en kolay yanlış anlaşılabilecek yönü burasıdır. Günlük dilde “yasal faiz” denildiğinde farklı hukuki faiz türleri birbirine karışabiliyor.
Kanuni faiz, tarafların faiz ödenmesini gerektiren bir ilişkide faiz oranını sözleşmeyle belirlemediği ve uygulanacak özel bir oran bulunmadığı hallerde kanunun devreye soktuğu orandır. 7589 sayılı Kanun'un değiştirdiği temel mekanizma budur.
Sözleşmesel faiz ise tarafların sözleşmede geçerli biçimde kararlaştırdığı faizdir. Böyle bir oran varsa, emredici sınırlamalar ve somut ilişkinin niteliği saklı kalmak üzere, yeni kanuni faiz mekanizması sözleşmedeki oranı kendiliğinden silmez.
Temerrüt faizi borcun zamanında ödenmemesinin sonucudur. 3095 sayılı Kanun'un temerrüt faizine ilişkin hükümleri, tarafların temerrüt faizini belirleyip belirlemediğine ve işin ticari nitelikte olup olmadığına göre farklı sonuçlar doğurabilir. Özellikle ticari işlerde TCMB'nin avans faizi veya Türk Ticaret Kanunu'ndaki özel geç ödeme rejimi ayrıca gündeme gelebilir.
Bu nedenle bir mahkeme kararında, icra takibinde veya sözleşmede yalnızca “faiz” ifadesini görmek oranı belirlemek için yeterli değildir. Önce belgedeki ifade ve alacağın hukuki kaynağı birlikte okunmalıdır.
3. 2026 kanuni faiz oranı neden %31?
TCMB'nin resmi “Reeskont ve Avans Faiz Oranları” tablosunda 20 Aralık 2025'ten itibaren kısa vadeli reeskont oranı yıllık %38,75 olarak yer alıyor. 31 Aralık 2025'te geçerli oran bu olduğundan yeni formül şöyle çalışıyor:
%38,75 × %80 = %31
30 Haziran 2026 tarihinde geçerli reeskont oranı da %38,75 olduğundan iki kontrol tarihi arasında 5 puanlık bir fark oluşmadı. Dolayısıyla ikinci yarı için yeni bir oran tetiklenmedi.
Buradaki “%80” ifadesi, reeskont oranından 80 puan çıkarılması anlamına gelmez. Reeskont oranının yüzde sekseninin alınması anlamına gelir. Örneğin reeskont oranı ileride %40 olursa, diğer şartlar da sağlandığında kanuni faiz hesabının girdisi %32 olur.
Basit bir hesap örneği
Temsili olarak, 31 Temmuz 2026 sonrasında tamamen yeni rejime tabi 100.000 TL ana para için 30 günlük kanuni faiz hesaplandığını düşünelim. Yıllık oran %31 ise basit hesap:
100.000 × 0,31 × 30 / 365 ≈ 2.547,95 TL
Bu yalnızca mekanizmayı göstermek için basitleştirilmiş bir örnektir. Gerçek dosyada faiz başlangıç tarihi, ödeme tarihi, kısmi ödemeler, yıl içindeki oran değişiklikleri, kararın hüküm fıkrası ve özel faiz hükümleri hesabı değiştirebilir.
4. Faiz 31 Temmuz'dan önce işlemeye başladıysa ne olur?
Bir alacağın doğum tarihi ile faiz oranının değiştiği tarih aynı şey değildir. Örneğin faiz 2025'te işlemeye başlamış, borç ise Ağustos 2026'da ödenmiş olabilir. Yeni düzenleme ana para borcunu veya daha önce başlamış faiz yürütülmesini sıfırlamaz.
7589 sayılı Kanun'un kanuni faize ilişkin maddesi 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi ve bu madde için geçmiş dönemleri tek oranla yeniden hesaplatan özel bir geçiş hükmü öngörülmedi. Bu nedenle, uygulanacak başka özel kural bulunmadığı varsayımında, süreklilik gösteren bir faiz hesabında oran değişim tarihleri itibarıyla dönemleri ayırmak gerekir: değişiklikten önceki dönem o tarihte geçerli rejime, 31 Temmuz 2026 ve sonrasındaki dönem ise yeni rejime göre değerlendirilir.
Örneğin faiz başlangıcı 1 Temmuz 2026 olan ve Ağustos sonunda ödenen bir borçta, tüm süreyi %31 ile veya tüm süreyi eski %24 ile hesaplamak yerine geçiş tarihini dikkate alan dönemsel hesap gerekir. Bununla birlikte, bir ilamın kesinleşmiş hükmü, özel kanun veya sözleşme farklı bir sonuç gerektirebilir; özellikle icra dosyalarında hüküm fıkrasındaki faiz türü ayrıca incelenmelidir.
5. Sözleşmede faiz oranı yazıyorsa yeni sistem uygulanır mı?
3095 sayılı Kanun'un yeni 1. maddesi, Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu uyarınca faiz ödenmesi gereken hallerde miktarı sözleşmeyle tespit edilmemişse devreye giriyor. Dolayısıyla tarafların geçerli biçimde kararlaştırdığı bir faiz oranı varsa, sırf 7589 sayılı Kanun yürürlüğe girdi diye bu oran otomatik olarak %31'e dönüşmez.
Ancak sözleşmedeki her faiz hükmünün sınırsız biçimde geçerli olduğu sonucu da çıkarılamaz. Tüketici işlemleri, genel işlem koşulları, TBK'daki faiz sınırlamaları, ticari iş hükümleri ve özel mevzuat somut ilişkiye göre ayrıca değerlendirilir.
Pratikte ilk soru “Yeni kanuni faiz kaç?” değil, “Bu alacakta gerçekten kanuni faiz mi uygulanıyor?” olmalıdır.
6. Mahkeme kararı ve icra dosyasında hangi ifadeler kontrol edilmeli?
Bir alacak mahkeme kararına veya icra takibine taşındığında birkaç tarih ve ifade birlikte önem kazanır:
- Hükümde “kanuni faiz”, “yasal faiz”, “temerrüt faizi”, “avans faizi” veya başka bir faiz türü mü yazıyor?
- Faiz hangi tarihten itibaren işletilmiş?
- Karar belirli bir oran mı yazıyor, yoksa yalnızca faiz türünü mü belirtiyor?
- Alacak ticari işten mi, tüketici işleminden mi, haksız fiilden mi, işçilik alacağından mı kaynaklanıyor?
- Özel bir kanun farklı faiz oranı öngörüyor mu?
- Hesap birden fazla oran dönemini kapsıyor mu?
Özellikle “yasal faiz” ibareli eski bir dosyada yalnız bugünkü oranı alıp bütün geçmişe uygulamak doğru bir yöntem değildir. Faiz, zaman içinde oran değişikliklerine göre dönemsel olarak hesaplanabilir.
7. 30 Haziran kontrolü ileriki yıllarda neden önemli olacak?
Yeni sistem yalnız yıl başında bir kez oran belirlemiyor. Kanun, ekonomik koşullarda belirgin bir değişiklik olduğunda yılın ikinci yarısında uyarlama yapılmasına imkân veriyor.
Örneğin bir önceki 31 Aralık'ta reeskont oranı %40, takip eden 30 Haziran'da %46 olursa fark 6 puandır. Beş puan eşiği aşıldığı için ikinci yarıda %46'nın %80'i olan %36,8 esas alınır. Buna karşılık 30 Haziran oranı %44 olsaydı fark yalnız 4 puan olacağından ikinci yarıda ilk oran devam ederdi.
Bu nedenle uzun süren alacak, dava ve icra dosyalarında artık yalnız “hangi yıl?” değil, gerektiğinde “yılın hangi yarısı?” sorusu da önem taşıyor.
8. Pratik kontrol listesi
- Alacağın hukuki kaynağını ve uygulanacak faiz türünü belirleyin.
- Sözleşmede geçerli bir faiz oranı bulunup bulunmadığını kontrol edin.
- Faiz başlangıç tarihini belge üzerinden kesinleştirin.
- Hesap dönemi 31 Temmuz 2026'yı aşıyorsa geçiş tarihini ayrıca dikkate alın.
- İlgili yılın 31 Aralık reeskont oranını TCMB'nin resmi tablosundan kontrol edin.
- 30 Haziran'da en az 5 puanlık değişim olup olmadığını inceleyin.
- Ticari iş, tüketici işlemi veya özel kanuna tabi alacak olup olmadığını ayırın.
- Mahkeme kararında veya icra emrinde kullanılan faiz ifadesini aynen okuyun.
- Kısmi ödeme varsa ana para ve faiz dönemlerini ayrıca hesaplayın.
- Uzun dönemli hesapta oran değişimlerini tek bir bugünkü oranla geriye yürütmeyin.
9. Sıkça Sorulan Sorular
2026 yılında kanuni faiz oranı kaç?
Yeni sistem bakımından 31 Aralık 2025'te geçerli %38,75'lik kısa vadeli reeskont oranının %80'i alınarak yıllık %31 sonucuna ulaşılıyor. 30 Haziran 2026 kontrolü ikinci yarı için farklı oran doğurmadı.
31 Temmuz 2026'dan önceki borçların faizi tamamen %31 mi olur?
Hayır. Borcun veya faizin daha önce başlamış olması halinde oran değişim tarihleri ve geçiş ilkeleri dikkate alınmalıdır. Yeni oran geçmişte işleyen bütün faizi kendiliğinden yeniden yazmaz.
Sözleşmede %20 faiz yazıyorsa %31 mi uygulanır?
Sırf yeni kanuni faiz oranı %31 olduğu için sözleşmedeki oran otomatik değişmez. Önce sözleşmesel faiz hükmünün geçerliliği ve ilişkiye uygulanabilecek emredici sınırlar incelenmelidir.
Kanuni faiz ile temerrüt faizi aynı mı?
Aynı kavram değildir. Kanuni faiz, oran sözleşmeyle belirlenmediğinde kanunun öngördüğü faiz rejimini ifade eder. Temerrüt faizi ise borcun zamanında ifa edilmemesinin sonucudur ve somut ilişkiye göre kanuni faiz oranına veya başka bir özel orana bağlanabilir.
TCMB reeskont oranı yıl içinde her değiştiğinde kanuni faiz de değişir mi?
Hayır. Kanun belirli kontrol tarihleri kullanır: önceki yılın 31 Aralık tarihi ve yalnız gerekli koşul oluşursa 30 Haziran tarihi. Ara tarihlerdeki her değişiklik kanuni faiz oranını anında değiştirmez.
10. Hukuki bilgilendirme
Bu içerik genel hukuki bilgi amacıyla hazırlanmıştır. Faiz türü, başlangıç tarihi, sözleşme hükümleri, özel kanunlar, mahkeme kararının hüküm fıkrası ve ödeme geçmişi somut dosyada sonucu değiştirebilir. Güncel mevzuat ve belgeler birlikte değerlendirilmelidir.
